column van de maand november

STILLE WIJSHEID

Regelmatig had Toon Hermans het helemaal gehad met de media:

…en uit hoeken en uit gaten
hoor ‘k de wauwelaars maar praten
op de radio, de TV
politicus en conferencier
of w’ er nooit genoeg van krijgen
‘k ga vandaag een dagje zwijgen
lekker luisteren naar ‘niets’
want dan hoor je nog eens ‘iets’.

 Gelijk had hij! Van de media kun je zelden wijs worden. Informatie, die kun je krijgen. En entertainment. Vertier en plezier. Maar wijsheid?

De dichter Buddingh’ zei jaren geleden al: “De mensen kunnen tegenwoordig niet meer slapen als zij de krant niet gelezen hebben, en als ze de krant gelezen hebben, kunnen ze niet meer slapen.”

Ooit vernam ik van een schipbreukeling die verscheidene jaren had doorgebracht op een onbewoond eiland. Op een gegeven moment zag hij tot zijn vreugde een groot schip voor anker gaan en een kleine sloep die naar hem toe voer. Iemand overhandigde hem een stapel kranten en zei: “Complimenten van de kapitein. Kijk eerst die kranten door en laat ons dan weten of je nog steeds van dit eiland af wilt.”

Ik weet wel: de vrije pers is een groot goed in onze samenleving.
Misstanden kunnen massaal aan de kaak worden gesteld.
Natuurlijk speelt ook daarin de commercie een grote rol, maar dat neem je dan op de koop toe.

Geert Mak vertelt in een van zijn boeken dat in de 19e eeuw in Amsterdam onder andere De Amsterdamsche Lantaren het licht zag, een blad dat “op onregelmatige tijden verscheen met een schandaleus verhaal over een of andere prominente Amsterdammer en vervolgens luidruchtig in de buurt van het woonhuis van de betrokkene werd uitgevent: Koopt burgers De Amsterdamsche Lantaren. Hierin kunt u lezen van de avonturen van…” De namen en adressen stonden er dan bij en de prijs was slechts 3 cent. “Meestal duurde het niet lang of het slachtoffer trok zijn portefeuille, kocht de oplage op en stelde de venters en de directie op riante wijze schadeloos.”

Ook recensies kunnen zowel veel goeds als veel kwaads aanrichten. De media kunnen met enkele woorden of beelden iemands levenswerk maken of breken. En niet iedereen bezit dan de veerkracht die de componist Max Reger bezat, die, naar men zegt, ooit per brief reageerde op een slechte recensie in een krant. Hij schreef de recensent: “Ik zit in de kleinste kamer van mijn huis. Uw recensie ligt voor mij. Weldra zal zij achter mij liggen.”

‘k Ga vandaag een dagje zwijgen, lekker luisteren naar ‘niets’…
Iemand adviseerde eens kort en krachtig: “Zet de televisie af en het leven aan!”
Wijs!

Maar is die stilte dan niet dodelijk saai?

Er zijn er geweest – en er zijn er nog altijd – die juist in een periode van mediastilte de wijsheid van God konden verstaan…

André F. Troost